Cyfryzacja, globalizacja i zmiany demograficzne zmieniają rynek pracy i stawiają przed przedsiębiorstwami nowe wyzwania. Jednocześnie jednak przyszłość pracy oferuje nowe możliwości. Job Wizards wyjaśniają małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP), jak rozwija się świat pracy i na co powinny zwrócić uwagę.
Przyszłość pracy jest już dziś wszechobecna. Niezależnie od tego, czy chodzi o niemieckie Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych, Fundację Roberta Boscha, czy międzynarodowe firmy konsultingowe, od Ernst & Young i Roland Berger po PricewaterhouseCoopers – wszystkie one próbują zrozumieć, jak będziemy pracować w przyszłości. Wszystkie chcą być jak najlepiej przygotowane i mieć plan na moment, gdy przyszłość stanie się teraźniejszością.
Zmiany demograficzne: pracownicy również się starzeją
Jednym z kluczowych czynników, który zmieni świat pracy w przyszłości, jest demografia. Europa starzeje się – podobnie jak obywatele aktywni zawodowo. Do 2030 r. liczba młodych ludzi i osób w średnim wieku znacznie się zmniejszy. Z drugiej strony znacznie wzrośnie odsetek osób starszych. Konsekwencją tego będzie drastyczny spadek liczby pracowników w wieku od 15 do 54 lat i zwiększona konkurencja o młodych pracowników.
Jednocześnie coraz bardziej widoczny staje się trend, który badacze obserwują od pewnego czasu: w przeciwieństwie do sytuacji jeszcze w XX wieku, coraz więcej kobiet podejmuje pracę. W przyszłości będzie to oznaczało, że coraz więcej kobiet we wszystkich grupach wiekowych będzie kontynuowało karierę zawodową. Firmy muszą być przygotowane również na tę szansę. W przypadku mężczyzn, w związku ze zmianami demograficznymi, tylko grupa pracowników, którzy ukończyli co najmniej 55 lat, będzie się powiększać.
Unikalna cecha: produkty i usługi wyższej jakości
Postępująca globalizacja będzie miała również wpływ na pracę w przyszłości. Burzy ona utrwalone wzorce gospodarki światowej. W tym kontekście centra gospodarcze, które przez dziesięciolecia miały siedzibę w Europie lub USA, coraz częściej przenoszą się do Azji. W przyszłości firmy będą również produkować jeszcze więcej niż obecnie w krajach, w których koszty pracy są znacznie niższe.
W związku z tym za granicą powstają miejsca pracy wymagające minimalnych kwalifikacji i umiejętności, w przeciwieństwie do Niemiec i reszty Europy, gdzie zatrudnionych jest coraz więcej osób o dobrym poziomie wykształcenia i kwalifikacji. Przy takim poziomie umiejętności i wykształcenia niemal nieuniknione jest dostarczanie produktów i usług o wyższej jakości.
Globalizacja nie tylko zmienia profile zawodowe i centra produkcji. Sprawia również, że konkurencja staje się coraz bardziej intensywna. Konsekwencją tego jest ciągłe wprowadzanie innowacji technicznych i wzrost wydajności. Tylko firmy, które nadążają za tymi zmianami, mają szansę na pomyślną przyszłość.
Cyfryzacja tworzy nowe miejsca pracy
Oprócz globalizacji, cyfryzacja jest również ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłość rynku pracy. Po pierwsze: obawy przed potęgą maszyn są nieuzasadnione. Chociaż automatyzacja i inne technologie spowodują utratę wielu miejsc pracy, powstanie nowych zawodów zrównoważy zanik innych stanowisk. Poniższy wykres pokazuje, jak będzie się kształtować ten stosunek w Niemczech do 2035 roku. W całej Europie sytuacja będzie wyglądać podobnie.
Cyfryzacja stwarza więcej możliwości zwłaszcza dla wykwalifikowanych specjalistów i wysoko wykwalifikowanych pracowników. Ponadto generuje zupełnie nowe gałęzie zawodowe: Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zakłada, że 65% dzisiejszych dzieci będzie w przyszłości wykonywać zawody, które obecnie nawet nie istnieją.
Przede wszystkim firmy będą miały zwiększone zapotrzebowanie na stanowiska związane z badaniami, komunikacją, kreatywnością, podejmowaniem decyzji i koordynacją.
Coraz więcej osób będzie pracować w usługach korporacyjnych, w sektorach doradczym, prawnym, administracyjnym, inżynieryjnym i informatycznym. Usługi finansowe oraz sektor opieki zdrowotnej i usług społecznych rozwijają się i w przyszłości będą ogłaszać więcej ofert pracy. Również branża kreatywna i komunikacyjna przeżywa boom zatrudnienia, zwłaszcza w reklamie i marketingu.
Infografika przedstawiająca utratę i pojawienie się nowych miejsc pracy w przyszłości
Opisy stanowisk pracy dla dinozaurów
Obecnie istnieją już nowe kategorie zawodowe, które nie mają jeszcze odpowiednich kwalifikacji, ponieważ nie istnieją odpowiednie kierunki studiów. Istnieją jednak profile zawodowe z świetlaną przyszłością, które prędzej czy później zostaną zatrudnione przez wiele firm. Oto ich wybór:
- Menedżer ds. handlu elektronicznego
- Projektant UX
- Analityk danych
- Menedżer łańcucha dostaw
- Programista aplikacji mobilnych
- Ekspert ds. cyberbezpieczeństwa
- Twórca treści
- Trener IT
- Programista aplikacji
- Specjalista SEO
Inne grupy zawodowe dostosują się i będą współistnieć z przyszłymi technologiami lub całkowicie znikną.
W szczególności pracownicy tradycyjnych gałęzi przemysłu przetwórczego, np. papierniczego i poligraficznego, handlu i transportu oraz administracji publicznej, będą musieli zmienić kierunek swojej działalności. Przykłady:
- Sprzedawcy hurtowi i detaliczni
- Pracownicy biurowi
- Operatorzy telefoniczni
- Pracownicy działu zakupów
- Kierowcy
- Pracownicy bankowi
- Pracownicy gastronomii i restauracji
- Pracownicy magazynów
- Mechanicy
- Pracownicy transportu
W przyszłości ich zadania będą wykonywane przez roboty, sztuczną inteligencję (AI) lub zaawansowane oprogramowanie. W szczególności z automatyzacji korzystają firmy, które zawsze produkują przy użyciu tych samych procesów.
Ogólnie rzecz biorąc, cyfryzacja i demografia wzbogacają przyszłość pracy: ponieważ w perspektywie długoterminowej będzie około 3,5 miliona mniej pracowników, nowe wynalazki i technologie mogą zastąpić – lub uzupełnić – brakujący personel. Ponieważ maszyny wspierają pracowników w czynnościach wymagających dużego wysiłku fizycznego, na przykład w budownictwie i służbie zdrowia, oba trendy powinny złagodzić niedobór wykwalifikowanego personelu.
Właściwa reakcja firm na transformację
Małe i średnie przedsiębiorstwa są postrzegane jako fundament niemieckiej gospodarki. Aby być dobrze przygotowanym na przyszłe wyzwania, zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa powinny jeszcze bardziej zapoznać się z innowacjami cyfrowymi. Potrzebują one wiedzy cyfrowej, aby móc nadal spełniać oczekiwania klientów. Zatrudnienie niezbędnych ekspertów jest nieuniknioną koniecznością. Firmy nie powinny lekceważyć czasu potrzebnego na tę zmianę.
Należy również ponownie przemyśleć rolę pracodawcy, ponieważ ulega ona ciągłym i fundamentalnym zmianom. W przyszłości pracodawcy będą przede wszystkim poszukiwać i zatrudniać pracowników, którzy posiadają cechy ludzkie, których nie mogą zastąpić automatyzacja i sztuczna inteligencja. Technologia nie zastępuje ludzi, a jedynie wspiera ich w coraz większej liczbie obszarów.
Pracownicy stają się coraz bardziej wymagający
Firmy muszą również dostosować się do nowych życzeń i oczekiwań pracowników. Świat idei na rynku pracy przyszłości będzie wyglądał inaczej.
Wybierając stanowisko, młodzi ludzie skupiają się przede wszystkim na znaczeniu wykonywanej pracy. Jednocześnie lojalność wobec pracodawców maleje, a „zmiana pracy” staje się coraz bardziej powszechna w przyszłości. Dlatego też doceniający styl zarządzania jest bardzo ważny dla utrzymania pracowników. Menedżerowie przekonują swoich współpracowników do pozostania w firmie, zawsze wspierając ich osobiste umiejętności i mocne strony. Ponadto dla wielu pracowników priorytetem jest uczenie się przez całe życie.
Firmy powinny zagwarantować stały dostęp do dobrych szkoleń i dalszego kształcenia dla siebie i swoich pracowników.
Na poziomie kierowniczym należy ponownie przemyśleć nie tylko styl zarządzania, ale także przyszłe metody pracy i zaprojektować je w sposób bardziej elastyczny dla pracowników. Elastyczna organizacja projektów może zastąpić sztywne i utrwalone procesy pracy. W szczególności osoby na początku kariery zawodowej wolałyby samodzielnie decydować o tym, gdzie i kiedy pracują, oraz znajdować nowe i inspirujące miejsca pracy.